Kapasitör Değeri Nasıl Okunur?

Kapasitörlerin en yaygın kullanımı, hızlı değişen bir sinyal olan gürültüyü filtrelemektir. Farklı gürültü türlerini yakalamak için farklı kapasitör değerlerine ihtiyaç duyulur. Kapasitör değerleri, kapasitörün üzerinde işaretlidir. Kapasitör üzerinde bazen kapasitans, gerilim ve tolerans doğrudan yazarken bazen özel kodlar şeklinde yer alır.

Kapasitör Değeri Nasıl Okunur?
27.06.2022
353
A+
A-

Kapasitör ya da kondansatör, hızlı bir şekilde değişen sinyallere tepki veren bir devre elamanıdır. Kapasitörler, güçlü sinyallerden gelen enerjiyi depolar ve bu enerjiyi ihtiyaç anında devreye verebilir. Kapasitörlerin en yaygın kullanımı, hızlı değişen bir sinyal olan gürültüyü filtrelemektir.

Farklı gürültü türlerini yakalamak için farklı kapasitör değerlerine ihtiyaç duyulur. Kapasitör değerleri, kapasitörün üzerinde işaretlidir. Kapasitör üzerinde bazen kapasitans, gerilim ve tolerans doğrudan yazarken bazen özel kodlar şeklinde yer alır.

Kapasitör değerini okumak için kapasitansın temel birimi olan Farad’ı (F) bilmek gerekir. Farad, bir kapasitörün elektrik yükünü depolama yeteneğini gösterir. Bu değer, bir elektronik devrede kullanılamayacak kadar büyük bir miktarı ifade eder. Bu nedenle kapasitörlerde çok daha küçük miktarları ifade eden mikrofarad (µF), nanofarad (nF) ve pikofarad (pF) birimleri kullanılır. Buna göre; 1 µF, 1×10–6 F’ı ifade eder, 1 nF, 1×10–9 F’a eşittir ve 1 pF, 1×10–12 F’dır.

Kapasitans değeri çoğunlukla kapasitör üzerinde µF, nF ya da pF ifadesiyle yer alır. Bunları okumak için özel bir çabaya gerek yoktur. Kapasitör üzerinde µ, n harfleri varsa da mikrofarad ya da nanofarad cinsinden kapasitans değeri gösterilmiştir. Kapasitör gövdesi küçükse ve işaretleme için yeterince yer yoksa genellikle özel kodlar kullanılır.

Kapasitör üzerinde iki rakamlı bir sayı varsa bu onun pikofarad cinsinden kapasitans değeridir. Kapasitör üzerindeki üç rakamlı bir sayı varsa ilk ikisi kapasitörün değerini gösterirken son rakamı ise çarpanı (sıfır sayısını) gösterir. Bu da pikofarad cinsinden kapasitans değerini gösterir. İhtiyaç duyulduğunda nanofarad ya da mikrofarad ölçeğinde dönüşüm yapılabilir. Yukarıda açıklandığı üzere 1.000 pF, 1 nF‘a ve 1.000 nF, 1uF‘a eşittir.

Dirençlerde olduğu gibi kapasitörler de bir tolerans derecesine sahiptir. Tolerans değeri, gerçek kapasitansın nominal değerden farklı olmasına izin verilen oranı ifade eder. Kapasitör üzerindeki üç haneli kodun sonunda yer alan harf toleransı gösterir.

Tolerans Kodu Kapasitör Toleransı
B ± 0.1%
C ± 0.25%
D ± 0.5%
F ± 1%
G ± 2%
H ± 3%
J ± 5%
K ± 10%
M ± 20%
Z ± 80%, -20%

Tablo 1. Kapasitör Tolerans Tablosu

Örneğin; bir kapasitör üzerinde 105J yazıyorsa bu kapasitörün kapasitans değeri 1.000.000 pF’dır. Bu da 1 µF’ye eşittir. Bu kapasitörün toleransı ise ±%5’tir. Benzer şekilde kapasitör üzerinde 102H yazıyorsa kapasitans değeri 1.000 pF yani 1 nF’dir ve toleransı ±%3’tür.

Kapasitör için bir diğer önemli özellik de maksimum çalışma gerilimidir. Maksimum çalışma gerilimi, çoğu durumda doğrudan V ya da kV cinsinden kapasitör üzerinde yazar. Bazı kapasitörlerde ise gerilimi belirtmek için özel kodlar kullanılır. Gerilim kodu, kapasitans kodunun üstünde ya da başında olabilir.

0G = 4.0V DC 1J = 63V DC 2D = 200V DC
0L = 5.5V DC 0k = 80V DC 2P = 220V DC
0J= 6.3V DC 2A = 100V DC 2E = 250V DC
1A = 10V DC 2Q = 110V DC 2F = 315V DC
1C = 16V DC 2B = 125V DC 2V = 350V DC
1E = 25V DC 2C = 160V DC 2G = 400V DC
1H = 50V DC 2Z = 180V DC 2W = 240V DC

Tablo 2. Kapasitör Gerilim Tablosu

Örneğin; bir kapasitör üzerinde 1H işareti varsa bu kapasitörün maksimum çalışma gerilimi 50V‘tur. Üzerinde 2A102J yazan bir kapasitörün kapasitans değeri 1 nF, toleransı %5 ve maksimum çalışma gerilimi 100 V‘tur.

Kapasitör kodları, kapasitansı, toleransı ve gerilimi net bir şekilde açıklar. Kapasitor kodlarını bilmek, kapasitör seçimi yaparken, karşılaştırırken ve yenileriyle değiştirirken çok önemlidir.

Aydınlatma Portalı kurucusu Trabzon doğumlu Emre Yılmaz, Atılım Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden 2013 yılında mezun olmuş, o tarihten bugüne aydınlatma sektöründe devlet destekli projelerin yönetimi ve ürün geliştirme faaliyetlerinin yürütülmesinde görev almaktadır. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Mühendisliği bölümünde yüksek lisans öğrenimini tamamlamıştır ve aynı bölümün doktora programında eğitimini sürdürmektedir.
Bir Yorum Yazın
Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.