İş İlanları
23 Temmuz 2021 Cuma

Işık Uykuyu Nasıl Etkiler?

Işık, uykuyu etkileyen en önemli dış faktördür. Işık, vücudun ne zaman uyanık olacağını ve ne zaman dinleneceğini bildiren sirkadiyen ritmi düzenlemede merkezi rol oynar. Işık, uykuyu teşvik eden hormon olan melatonin üretimi ve uyku döngüleri üzerinde de önemli etkilere sahiptir.

28 Haziran 2021 Pazartesi - 08:28

Işık, uykuyu etkileyen en önemli dış faktördür. İnsanların birçoğu karanlıkta uyumanın daha kolay olduğunu bilse de ışık ve uyku arasındaki bağlantı çok daha derin bir konudur.

Işık, vücudun ne zaman uyanık olacağını ve ne zaman dinleneceğini bildiren sirkadiyen ritmi düzenlemede merkezi rol oynar. Işık, uykuyu teşvik eden hormon olan melatonin üretimi ve uyku döngüleri üzerinde de önemli etkilere sahiptir.

Elektrik ışıkları, her yerde ve günün her saatinde aydınlatmayı mümkün kılar. Sokak lambalarından ofis aydınlatmalarına, bilgisayarlardan cep telefonlarına kadar yapay ışık kaynakları, modern yaşamın değişmez bir parçası haline gelmiştir.

Günlük hayatta maruz kaldığımız ışığın türü, miktarı ve süresi uyku üzerinde kritik bir etkiye sahiptir. Işığın uyku üzerindeki etkileri; sirkadiyen ritim, melatonin hormonu ve uyku döngüleri şeklinde üç başlık altında incelenebilir.

Işık sirkadiyen ritmi nasıl etkiler?

Sirkadiyen ritim, vücuttaki birçok süreci koordine eden 24 saatlik bir iç saattir. Bu ritim, ışık tarafından güçlü bir şekilde etkilenir. Işık, gözler tarafından algılandığında beyne günün saati hakkında bazı sinyaller gönderilir. Beyin bu sinyalleri vücuttaki organları ve diğer sistemleri kontrol etmek için kullanır.

Bir kişi sadece doğal ışığa (güneş ışığı) maruz kaldığında sirkadiyen ritmi gün doğumu ve gün batımı ile senkronize olur. Vücudu gündüz uyanık kalmak ve karanlıkta uyumak üzere programlanır.

Modern dünyada ise insanlar, yüksek miktarda yapay ışığa maruz kalır. Akşamları yapay ışığa maruz kalındığında, uyku saati ötelenir ve uyku döngüsü bozulmaya başlar. Sabahın erken saatlerinde ışığa maruz kalındığında ise vücut daha erken saatlerde uyanmaya başlar. Bu durum uyku düzenini altüst eder ve başka sağlık problemlerine de yol açabilir.

Işık melatonin hormonunu nasıl etkiler?

Melatonin, vücut tarafından doğal olarak üretilen ve uyku zamanının belirlenmesini sağlayan hormondur. Beyindeki epifiz bezi, karanlığa tepki olarak melatonin üretimini başlatır.

Melatonin seviyesinin yükselmesi, uyuşukluk hali yaratır ve uykuyu kolaylaştırır. Günlük melatonin üretim döngüleri, sirkadiyen ritmi düzenlemeye yardımcı olur.

Işığa maruz kalınması, melatonin üretimini yavaşlatır ve durdurabilir. Bu da geceleri uykuya geçişi zorlaştırarak uyku düzeninin bozulmasına neden olur.

Işık uyku döngülerini nasıl etkiler?

Bir insan, normal bir uykuda dört ila altı uyku döngüsünden geçer. Her bir uyku döngüsü bir ila iki saat arası sürer. Uykuya dalındığında ilk an uykunun en hafif olduğu zamandır. Sonrasında derin uyku döngüsüne girilir. Uyanmaya yakın uyku tekrar hafifleşir ve uyanma başlar.

Geceleri ışığa maruz kalınması, uyku döngüleri arasındaki geçişi engelleyerek uyku kalitesini düşürebilir. Yapay ışığın fazla olması, geceleri tekrar tekrar uyanmalara neden olarak uyku döngüsünü kesintiye uğratabilir.

Işığın uyku üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için akşamları parlak ışıklardan uzak durulmalı, sıcak renkli ışıklar tercih edilmeli, yatmadan birkaç saat önce telefon, tablet ve bilgisayar ekranlarından uzak durulmalıdır. Gün boyunca mümkün olduğunca bol miktarda doğal güneş ışığı alınmalıdır. Güneş ışığı, gün içinde ruh halini ve uyanıklığı artırırken geceleri de uykuya geçiş sürecini ve kalitesini olumlu yönde etkileyecektir.

Linkedin

Aydınlatma Portalı kurucusu Trabzon doğumlu Emre Yılmaz, Atılım Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden 2013 yılında mezun olmuş, o tarihten bugüne aydınlatma sektöründe devlet destekli projelerin yönetimi ve ürün geliştirme faaliyetlerinin yürütülmesinde görev almaktadır. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Mühendisliği bölümünde yüksek lisans öğrenimini tamamlamış olup, aynı bölümün doktora programında eğitimini sürdürmektedir.

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir