Işık Kirliliği

Işık kirliliği insanlar tarafından yapılan aşırı veya olumsuz aydınlatmaların neticesidir. Sokak lambalarından, dış mekan reklamlarından, binalardan ve araçlardan yayılan yapay ışık nedeniyle gökyüzü karanlığı kaybolmuş ve kirlenmiştir öyle ki şehirlerin etrafı sarı-turuncu daire ile çevrelenmiştir ki bu ışık kirliliği olarak bilinmektedir. 

09 Mayıs 2018 Çarşamba, 06:29

简体中文 简体中文 English English Deutsch Deutsch Русский Русский Türkçe Türkçe

Günümüzde Avrupalı ve Amerikalı’ların %99’undan fazlası ve dünya nüfusunun 2/3’ü ışık kirliliği olduğu düşünülen alanlarda yaşamaktadır. Avrupa nüfusunun %96’sı galaksimiz Milky Way’i çıplak gözle görememektedir. Amerika nüfusunun %40’ı ise ışık kirliliği olan benzer alanlarda yaşadığından gözleri gece görüşüne (night vision) hiç geçmemektedir. Işık kirliliğinin yaygın olduğu bu alanlarda gökyüzünden görünebilen tek gökcismi Ay’dır.

Sokak lambalarından, dış mekan reklamlarından, binalardan ve araçlardan yayılan yapay ışık nedeniyle gökyüzü karanlığı kaybolmuş ve kirlenmiştir öyle ki şehirlerin etrafı sarı-turuncu daire ile çevrelenmiştir ki bu ışık kirliliği olarak bilinmektedir.

Işık kirliliği insanlar tarafından yapılan aşırı veya olumsuz aydınlatmaların neticesidir. Amerika’da ışık kirliliği nedeniyle yıllık 17.4 milyar kWh enerji harcanmaktadır ve bunun yaklaşık değeri 2.2 milyar Dolar değerindedir. Bu boşa giden enerji dış aydınlatmada harcanan enerjinin %30’unu oluşturmaktadır. Işık kirliliğinden tasarruf edilecek bedel Mars’a yeni görevler için ayıracak bütçeye yetecek bir bedeldir.

Günümüzde ışık kirliliği o kadar önemlidir ki çoğumuz gerçek karanlığın (zifiri karanlık) neye benzediğini unutmuşuzdur. Astronotlar karanlığı tarif etmek için Bortle Scale kullanırlar. Bu skalaya göre 9 en parlak bölgeyi ve 1 hiç yapay ışığın olmadığı en karanlık bölgeyi tarif eder. Araştırmacılara göre dünyada insan nüfusunun olduğu yerlerde Bortle Scale’e göre 1 yoktur. Amerika ve Avrupalıların çoğu 5 ya da daha fazla alanlarda yaşamaktadır. Karanlığı düşündüğümüzde  artık bizden çok uzak. Yıldızlı gecelerden sonraki romantik özlemler, ışık hakkında endişelenecek en az şey mi?

Işık kirliliğinin çevre ve insanlar üzerinde doğrudan etkileri olabilir. Dünya ve dünyada yaşayan canlılar milyonlarca  yıldır gece karanlığı ve gün ışığının doğal ritmi içinde var olmaktadır. Ancak son yüz yıldır yapay aydınlatmadaki gelişmeler nedeniyle ışık kirliliği çok hızlı bir şekilde gelişti ne dünya ne de canlı türlerinin adaptasyon için gerekli zamanı olmadı.

Son yıllarda artan ışık kirliliği nedeniyle çoğu gece hareketlenen canlı türleri ya tehlikede ya da soyu tükenmiş durumdadır. Araştırmacılar ışık kirliliği olan ortamlarda yaşayan insanlar ile bazı kanserlerde ilişkiler bulmuştur. Hatta bu ortamda yaşayan insanlarda diyabet, obezite ve depresyon da gözlemlenmiştir. İnsan nüfusunun fazla olduğu yerlerde ışık kirliliğine maruz kalan çok güvendiğimiz ağaçlar bile %7 daha az oksijen üretiyor olduğu söylenmektedir.

Dünyadaki çoğu kirlilik problemlerine rağmen, ışık kirliliği diğerlerine oranla daha kolay düzeltilebilir hatta bu gelecek nesillere aktarılmadan halledilebilir. Ama nasıl?

Konuyla ilgili nasıl sorumluluk almamız gerektiği ile ilgili çalışarak, kullanılmayan aydınlatma kaynaklarını kapatarak, loşlaştırarak, doğru kullanarak, nasıl kullanacağımız ile ilgili daha fazla araştırma yaparak ışık kirliliğini azaltabiliriz.

Mesut Çınar

Mesut Çınar

AR-GE ve Uygulama Müdürü - TD Elektronik
Erciyes Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden 2005 yılında mezun olan yazar; 2007 yılından bu yana yeni nesil aydınlatma teknolojileri üzerine çalışmaktadır. Mesut Çınar bu tarihe kadar farklı şirketlerde üretim, ürün geliştirme, tasarım bölümlerinde çalışmıştır. 2011 yılında sadece ARGE yapmak maksadıyla İstanbul'a taşınarak LED ışık kaynaklı armatür tasarımı kapsamında Tubitak, Kosgeb AR-GE projeleri yürütücüsü olarak görev almıştır.
Mesut Çınar

İçerik Önerileri

Alışveriş Merkezlerinde Renk ve Aydınlatma Eskiden, çevremizdeki tüm nesneleri ve var olan renklerini algılamak için kullanılan aydınlatma araçları, LED teknolojisi sayesinde, artık bizzat “rengi yaratan” olanaklara kavuştu. O yüzden, aydınlatmadan bahsederken, renklerin nasıl bir titreşim içerdiği ve ne gibi etkilere yol açtığına dair araşt...
Spor Sahalarının Aydınlatılması Spor sahalarının aydınlatılması, özellikle futbol sahaları için, 1950’lere kadar gitmektedir. O dönemde çok basitte olsa mevcut aydınlatma sistemleri ile belli bir aydınlatma yapılmaya çalışılmıştır. Günümüzde gelişen ve çoğalan televizyon yayınlarının sonucu olarak spor alanlarının aydınlatılması ç...
Spor Salonu (Fitness Merkezi) Aydınlatması Nasıl Yapılır? Spor salonları özel aydınlatma gereksinimlerine sahiptir. Kullanıcıları güvende ve odaklanmış tutmak için iyi bir aydınlatma gereklidir. Fitness merkezi olarak çalışan spor salonlarında, 200-300 lüks aralığında bir aydınlatma seviyesi 0,8 ortalama düzgünlük değeriyle birlikte istenmektedir....
Aydınlatmada Renk Sıcaklığı ve Renksel Geriverim (CRI)’ın Önemi Renk sıcaklığı nedir? Renksel geriverim performansı ne kadar önemlidir? Bu makalemizde, bu iki soru ile yola çıkıyoruz ve sorularımıza cevap arıyoruz.

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Doğrulama *