İş İlanları
01 Haziran 2019 Cumartesi

Elektrik Sigortası Neden Atar?

Elektrik sigortası, elektrik tesisatı üzerinde beslenilen hat üzerindeki anlık yüksek gerilim, aşırı akım, kısa devre, nominal akımın üzerinde akım geçişi gibi elektriksel olumsuzlukların önüne geçebilmek için termik ve manyetik özelliklerle elektrik enerjisini kesen bir güvenlik önlemidir.

26 Aralık 2018 Çarşamba, 07:15

简体中文 简体中文 English English Deutsch Deutsch Русский Русский Türkçe Türkçe

Elektrik sigortası, elektrik tesisatı üzerinde beslenilen hat üzerindeki anlık yüksek gerilim, aşırı akım, kısa devre, nominal akımın üzerinde akım geçişi gibi elektriksel olumsuzlukların önüne geçebilmek için termik ve manyetik özelliklerle elektrik enerjisini kesen bir güvenlik önlemidir.

Seçimi doğru yapılan bir elektrik sigortasının atmasının sebepleri; şebekede anlık gerilim yükselmesi, sigorta nominal akımı üzerinde akım çeken aşırı yükler, bozulan elektrikli cihazlar, güvenlik önlemi olmayan kablolu priz çoklayıcıları, elektrik tesisatında kullanılan iletken kabloların hatalı seçilmesi, sadece yüksek akım çeken çamaşır makinesi, fırın gibi yüklerin beslenmesi için çekilen prizlere başka yüklerinde bağlanarak hat üzerinde aşırı yük oluşturulması, su ve tozun yoğun olduğu ortamlarda uygun priz-anahtar gruplarının kullanılmaması sonucu oluşabilecek kısa devreler olarak özetlenebilir.

Sigorta seçimi, elektrik tesisatında kullanılan iletken kabloların ömrünü de etkilemektedir.

Eğer hattın kapasitesinin üzerinde bir akım geçtiğinde elektrik enerjisini kesmeyen bir sigorta kullanılırsa iletkenler zamanla ısınarak çevresindeki PVC (Polivinil Klorür-Polyvinyl Chloride) yalıtkan malzemenin bozulmasına neden olacaktır.

Özelliğini kaybetmeye başlayan yalıtkan malzeme, çevresindeki diğer hatlara veya elektrik akımının akabileceği herhangi bir iletken üzerine atlama yapabilir. Bu durum çarpılma, yangın gibi risklere sebep olabileceğinden can güvenliği açısından tehlike oluşturmaktadır.

Şekil-1’de 6-63A nominal sürüş akımı aralığında B,C ve D tip sigortaların üzerinden geçen akıma göre açma (devreyi kesme) süreleri (saniye) eğrisi verilmiştir.

Sigortadan nominal olarak geçmesi gereken akımdan %13-%45 (1.13 x In – 1.45 x In) daha fazla geçen akım termal olarak sigorta içerisinde bimetal şeridin farklı sıcaklıklarda genleşen metaller ile tetiklenen mekanik yapı devreyi keser.

Sigorta üreticileri, küçük farklılıklar olsa da genellikle hat üzerinden geçen nominal akımın; B tipi sigortada 3-5, C tipi sigortada 5-10, D tipi sigortada 10-14 katı geçen akımlarda, sigorta içerisindeki manyetik kesme yapısı ile 1 saniyeden daha kısa sürede elektrik enerjisini kesmeye uygun olarak üretilmektedir.

Sigorta seçimi; uygulama türü, elektrik yükünün özelliği, açma süresi hesabı, gerekli nominal akım hesaplamaları, selektivite uygunluğu ve akım-açma süresi eğrisi incelenerek yapılmalıdır.

Şekil-1 B, C, D tip sigortaların akım-açma süreleri (saniye) eğrisi

İç tesisat hesaplamalarında sigorta seçimi selektivite denilen büyük nominal akımlı sigortadan küçük nominal akımlı sigortaya geçiş şeklinde sıralı yönteme göre yapılmaktadır.

Şekil-2 Elektrik sigortalarında selektivite

Şekil-2’de görüldüğü gibi ana besleme hattına yerleştirilen 1 no’lu sigorta 2,3 ve 4 no’lu sigortaların nominal akımlarının toplamına eşit veya doğru oranda fazla akıma sahip olmalıdır. 2,3 ve 4 no’lu sigortalarda varsa eğer besledikleri hatlardaki sigortaların nominal akımlarından fazla olması gerekir. Burada amaç elektrik tesisatı üzerinde bir hatta arıza meydana geldiği zaman sadece ilgili hattın enerjisinin kesilerek diğer hatların çalışmaya devam edebilmesini sağlamaktır.

Nuri Yunus Kocadağ
Linkedin

Yazar, lisans ve tezli yüksek lisans eğitimlerini Kırıkkale Üniversitesi, Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümünde tamamlamıştır. Güç elektroniği, LED aydınlatma ve trafik sinyalizasyon alanlarında 4.5 yıldır Asya Trafik A.Ş.'de Ar-Ge mühendisi olarak çalışmaktadır.

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir